إنّما هِىَ القُلُوبُ مَرَّةً يَصعَبُ عَلَيها الأمرُ وَ مَرَّةً يَسهَلُ . دل‌ها اين‌چنين هستند . گاه ، كار بر آنها دشوار مىشود و گاه ، آسان مىگردد . پس از آن ، امام عليه السلام جريان همگونى را از ياران پيامبر صلى الله عليه و آله نقل مىكند و مىفرمايد : ياران پيامبر گفتند : اى پيامبر خدا ! ما از نفاق مىهراسيم . پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود : « چرا از آن مىهراسيد ؟ » . گفتند : ما وقتى در محضر تو هستيم و ما را موعظه مىفرمايى ، بيم و هراس ( از خدا و آخرت ) دل‌هايمان را فرا مىگيرد و دنيا را فراموش مىكنيم و به آن ، بى رغبت مىشويم ، چنان كه گويى آخرت و بهشت و دوزخ را با چشم مىبينيم ؛ امّا همين كه به خانه‌هاى خود مىرويم و فرزندانمان را مىبوييم و زن و فرزند و ثروت را مىبينيم ، از آن حال و وضعى كه در خدمت تو داشتيم ، به گونه‌اى بر مىگرديم كه گويى اصلًا آن حالت را نداشته‌ايم . آيا از اين حالت ، بيم نفاق بر ما دارى ؟ پيامبر خدا صلى الله عليه و آله به آنان فرمود : « هرگز ! اين ، از گام‌هايى است كه شيطان بر مىدارد تا شما را به دنيا ، راغب سازد » . سپس فرمود : وَ اللَّهِ لَو أنَّكُم تَدومونَ عَلَى الحالِ الَّتي تَكونُونَ عَلَيها وَ أنتُم عِندِى فِى الحالِ الَّتى وَصَفْتُم أنْفُسَكُم بِها لَصافَحَتكُمُ المَلائِكَةُ وَ مَشَيتُم عَلَى الماءِ ! « 1 » به خدا سوگند ، اگر به همان حالى كه در حضور من به شما دست مىدهد ، در خانه‌هايتان نيز ادامه مىداديد ، فرشتگان با شما دست مىدادند و بر روى آب ، راه مىرفتيد ! آرى ! نتيجهء تداوم ياد خداوند ، همنشينى با فرشتگان است و اگر دوستان مقرّب حق ، كرامتى دارند ، ثمرهء ياد هميشگى آنان است و اين مقام ، به امامان اختصاص ندارد ؛ بلكه مؤمنان كامل نيز از آن ، بهره‌مند هستند . تنها بايد نورانيّت دل را كه گاهى پديدار مىشود ، غنيمت شمرد و آن را هميشگى ساخت . به ديگر سخن ، در گاهِ

--> ( 1 ) . تفسير العيّاشى ، ج 1 ، ص 109 ، ح 327 .